Κατά μήκος της ακτής κοντά στο Φόρμπι της Αγγλίας, η διάβρωση αποκαλύπτει κάτι πραγματικά εντυπωσιακό: χιλιάδες αρχαία αποτυπώματα ανθρώπων και ζώων. Αυτή η λασπώδης διαδρομή, που εκτείνεται σχεδόν σε δύο μίλια, λειτουργούσε κάποτε ως πολυσύχναστο πέρασμα και, σύμφωνα με τους ερευνητές, προσφέρει ένα «εκπληκτικό στιγμιότυπο του παρελθόντος».

Άνθρωποι και ζώα χρησιμοποιούσαν αυτόν τον διάδρομο εδώ και χιλιάδες χρόνια, από τη Μεσολιθική εποχή έως και τα μεσαιωνικά χρόνια. Η Άλισον Μπερνς, επικεφαλής συγγραφέας μελέτης που δημοσιεύθηκε στο Nature Ecology and Evolution, εξηγεί ότι καθώς οι παγετώνες έλιωναν και η στάθμη της θάλασσας ανέβαινε μετά την τελευταία εποχή των παγετώνων, άνθρωποι και άγρια ζώα αναγκάστηκαν να κινηθούν προς την ενδοχώρα, δημιουργώντας ένα σημείο έντονης δραστηριότητας που σήμερα έχει διατηρηθεί μέσα στη λάσπη και την άμμο. Τα ίχνη περιλαμβάνουν αποτυπώματα ανθρώπων, άγριων βοοειδών aurochs, κόκκινων ελαφιών, αγριογούρουνων και ακόμη και γερανών.

Αποτυπώματα το ένα πάνω στο άλλο κάτω από την άμμο

Στο Φόρμπι υπάρχουν περίπου 36 στρώματα αποτυπωμάτων, μερικά από τα οποία βρίσκονται το ένα πάνω στο άλλο. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι αυτά τα στρώματα χρονολογούνται από τη Μεσολιθική εποχή έως και τα μεσαιωνικά χρόνια, περίπου από το 15.000 π.Χ. έως το 1450 μ.Χ. Σπόροι από σκλήθρα, σημύδες και έλατα βρέθηκαν μέσα στα στρώματα και χρονολογήθηκαν με τη μέθοδο του ραδιοάνθρακα, βοηθώντας τους επιστήμονες να προσδιορίσουν πότε ακριβώς δημιουργήθηκαν τα ίχνη.

Ορισμένα αποτυπώματα είναι εντυπωσιακά λεπτομερή. Η Άλισον Μπερνς ανέφερε ένα μονοπάτι όπου ένας ξυπόλητος άνθρωπος έκανε μερικά βήματα και στη συνέχεια σταμάτησε.

«Ήταν ξυπόλητος και τα αποτυπώματα ήταν φανταστικά· η λάσπη είχε ανέβει ανάμεσα σε κάθε δάχτυλο, οπότε διακρίνονται όλα τα χαρακτηριστικά του πέλματος. Ακριβώς δίπλα υπήρχαν ίχνη από γερανό. Είναι πολύ πιθανό το άτομο να αναζητούσε πουλιά για κυνήγι κατά τη διάρκεια μιας αναγνωριστικής εξόρμησης. Και δίπλα στον γερανό, υπήρχε ένα καθαρό σύνολο από ίχνη ενήλικου κόκκινου ελαφιού».

Μέσα σε μόλις δύο τετραγωνικά μέτρα, οι ερευνητές λένε ότι αποτυπώνεται μια ολόκληρη σκηνή ζωής από χιλιάδες χρόνια πριν.

Ένα τοπίο που μοιράζονταν άνθρωποι και ζώα

Σύμφωνα με τη μελέτη, η περιοχή διατηρεί επίσης πλήθος ζωικών ιχνών. Η Μπερνς ανέφερε αποτυπώματα από aurochs, κόκκινα ελάφια, αγριογούρουνα, λύκους, λύγκες και γερανούς. Τα αλληλεπικαλυπτόμενα ίχνη δείχνουν ότι άνθρωποι και άγρια ζωή μοιράζονταν τον ίδιο χώρο, ακολουθώντας τα ίδια περάσματα επί αιώνες.

Σε αντίθεση με τις περισσότερες έρευνες αποτυπωμάτων που επικεντρώνονται μόνο στους ανθρώπους, το Φόρμπι αποκαλύπτει πώς άνθρωποι και ζώα συνυπήρχαν. Η ποικιλία των ειδών και τα διαδοχικά στρώματα ιχνών δείχνουν πώς το περιβάλλον επηρέαζε τις μετακινήσεις ανθρώπων και ζώων, ιδιαίτερα καθώς η στάθμη της θάλασσας ανέβαινε και οι παγετώνες υποχωρούσαν.

Αποτυπώματα που άντεξαν στο πέρασμα των αιώνων

Τα αποτυπώματα εντοπίστηκαν για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1970, όμως αρχικά θεωρήθηκε ότι ανήκαν σε βοοειδή. Τη δεκαετία του 1990, ένας συνταξιούχος δάσκαλος ξεκίνησε να τα χρονολογεί και συνειδητοποίησε πόσο παλιά ήταν στην πραγματικότητα. Η Μπερνς ανέφερε ότι η συνεχιζόμενη διάβρωση των ακτών συνεχίζει να αποκαλύπτει νέα στρώματα. Τα ανώτερα στρώματα είναι εύθραυστα, αλλά τα βαθύτερα ίχνη παραμένουν εξαιρετικά διατηρημένα, δίνοντας στους ερευνητές μια μοναδική ευκαιρία να μελετήσουν χιλιάδες χρόνια δραστηριότητας.

«Όταν δημιουργήθηκαν τα ίχνη, γέμισαν με άμμο και στη συνέχεια καλύφθηκαν από ένα στρώμα λάσπης. Έτσι δημιουργούνται αυτές οι “στοίβες” αποτυπωμάτων. Μόλις υπάρχουν τέσσερα ή πέντε στρώματα το ένα πάνω στο άλλο, το επάνω στρώμα είναι ευάλωτο στη διάβρωση, αλλά εκείνα που βρίσκονται από κάτω διατηρούνται αρκετά καλά».

Άλλα αρχαία αποτυπώματα έχουν βρεθεί στην Αγγλία, όπως ανθρώπινα ίχνη ηλικίας 900.000 ετών στο Νόρφολκ, όμως το Φόρμπι θεωρείται ξεχωριστό. Η Μπερνς τονίζει ότι δεν αποκαλύπτει μόνο τις μετακινήσεις των ανθρώπων μέσα στο τοπίο, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο πολλά διαφορετικά είδη μοιράζονταν το ίδιο περιβάλλον.