Στα μέτωπα της ανατολικής Ευρώπης, η Ουκρανία δεν πολεμά μόνο τη Ρωσία. Έχει μετατραπεί και σε ένα άτυπο εργαστήριο σύγχρονου πολέμου, όπου μαχητές από διαφορετικές χώρες αποκτούν τεχνογνωσία που μπορεί να επιστρέψει στις πατρίδες τους με επικίνδυνες συνέπειες.

Αυτό ακριβώς φοβούνται πλέον οι αρχές της Κολομβίας: ότι πρώην παραστρατιωτικοί, αντάρτες, πρώην στρατιώτες και πρόσωπα με διασυνδέσεις με το οργανωμένο έγκλημα πολεμούν ή επιχειρούν να πολεμήσουν στην Ουκρανία, προκειμένου να μάθουν τον νέο πόλεμο των drone.

Σύμφωνα με τους Financial Times, Κολομβιανός εθελοντής στον ουκρανικό στρατό διαπίστωσε ότι ορισμένοι συμπατριώτες του που είχαν παρουσιαστεί για να πολεμήσουν στο πλευρό του Κιέβου είχαν δεσμούς με εγκληματικές οργανώσεις στην Κολομβία.

Οι άνδρες εντοπίστηκαν και «στάλθηκαν πίσω», σύμφωνα με τον Ταράς Παλιανίτσια, αξιωματικό στο Κέντρο Ξένης Στρατολόγησης του υπουργείου Άμυνας της Ουκρανίας.

Από την Ουκρανία στα καρτέλ

Η υπόθεση δεν θεωρείται μεμονωμένη. Τον τελευταίο χρόνο έχουν πληθύνει οι αναφορές ότι παράνομες ένοπλες ομάδες της Κολομβίας προσπαθούν να στείλουν μαχητές στην Ουκρανία, ώστε να αποκτήσουν εμπειρία στη χρήση drones και στη συνέχεια να εφαρμόσουν αυτή την τεχνογνωσία εναντίον του κολομβιανού στρατού.

«Τα κυκλώματα στρατολόγησης είναι πολύ σύνθετα, αλλά αυτό που με ανησυχεί περισσότερο είναι το επίπεδο εξειδίκευσης που αποκτούν», δήλωσε Κολομβιανός εργαζόμενος σε ανθρωπιστική οργάνωση στην Ουκρανία, μιλώντας υπό καθεστώς ανωνυμίας.

Όπως είπε, πρώην παραστρατιωτικοί, πρώην αντάρτες και πρώην στρατιώτες μαθαίνουν στο ουκρανικό μέτωπο πώς να χειρίζονται drones.

Η τεχνολογία που άλλαξε τους κανόνες

Όπως τα drones έχουν αλλάξει ριζικά τον πόλεμο της Ουκρανίας με τη Ρωσία, έτσι αλλάζουν πλέον και τη μακροχρόνια εσωτερική σύγκρουση της Κολομβίας με αντάρτες και ομάδες ναρκωτικών.

Για δεκαετίες, η κολομβιανή κυβέρνηση είχε ένα καθοριστικό πλεονέκτημα απέναντι στους αντάρτες στη ζούγκλα: τον έλεγχο του αέρα.

Αυτό πλέον δεν είναι δεδομένο.

Ο απερχόμενος υπουργός Άμυνας της Κολομβίας και στρατηγός της αεροπορίας, Πέδρο Σάντσες, δήλωσε ότι η βιομηχανία των drones έχει εκραγεί και ότι οι εγκληματικές ομάδες έχουν προσαρμόσει την τεχνολογία για επιθέσεις.

Πρόκειται, όπως είπε, για μεγάλη πρόκληση στην αεροπορική υπεροχή στο πεδίο της μάχης.

264 επιθέσεις με drones σε δύο χρόνια

Το υπουργείο Άμυνας της Κολομβίας εκτιμά ότι παράνομες ομάδες πραγματοποίησαν 264 επιθέσεις με drones την περίοδο 2024-2025.

Στις περισσότερες περιπτώσεις χρησιμοποιήθηκαν φθηνά εμπορικά drones, τροποποιημένα ώστε να ρίχνουν εκρηκτικά από αέρος.

Τον Μάιο, ένας στρατιώτης σκοτώθηκε και έξι τραυματίστηκαν σε περιπολία σε περιοχή καλλιέργειας κόκας.

Τον Απρίλιο, drones σκότωσαν τρεις στρατιώτες κοντά στα σύνορα με τον Ισημερινό και έπληξαν στρατιωτικό ραντάρ στην επαρχία Κάουκα.

Τον Δεκέμβριο, επιθέσεις σε στρατιωτική βάση προκάλεσαν τον θάνατο επτά ανθρώπων.

«Είναι μια δραματική αλλαγή που έχει επηρεάσει την κινητικότητα και την επιβίωση στο πεδίο της μάχης», ανέφερε ο Σάντσες.

FPV drones και νέα τεχνική γνώση

Το μεγάλο άλμα που επιδιώκουν οι εγκληματικές οργανώσεις αφορά τα FPV drones, δηλαδή μη επανδρωμένα αεροσκάφη πρώτου προσώπου, τα οποία ο χειριστής κατευθύνει σαν να βρίσκεται μέσα σε αυτά.

Τα συγκεκριμένα drones είναι γρήγορα, ευέλικτα και δύσκολα στην αναχαίτιση. Συνήθως οδηγούνται απευθείας πάνω στον στόχο και εκρήγνυνται κατά την πρόσκρουση.

Κολομβιανός χειριστής drone στην Ουκρανία δήλωσε στους Financial Times ότι στρατολόγοι των καρτέλ ζητούν εκπαίδευση στη συναρμολόγηση και λειτουργία τέτοιων συστημάτων.

Όπως είπε, τα FPV drones έχουν ήδη αρχίσει να χρησιμοποιούνται στην Κολομβία, αλλά οι ένοπλες ομάδες δεν γνωρίζουν ακόμη πώς να κρυπτογραφούν την επικοινωνία ανάμεσα στο drone και τον χειριστή ή πώς να τοποθετούν την εκρηκτική γόμωση με τον τρόπο που εφαρμόζεται στο ουκρανικό μέτωπο.

Drones με οπτικές ίνες για να ξεπερνούν τα αντίμετρα

Οι ένοπλες ομάδες αναζητούν και πιο εξελιγμένες λύσεις.

Σύμφωνα με τις αρχές, προσπαθούν να αποκτήσουν drones που χρησιμοποιούν εξαιρετικά λεπτά καλώδια οπτικών ινών, τα οποία συνδέουν τη συσκευή με το σύστημα χειρισμού στο έδαφος.

Η τεχνική αυτή επιτρέπει την παράκαμψη των σημάτων παρεμβολής, καθώς το drone δεν βασίζεται σε κλασική ασύρματη επικοινωνία που μπορεί να μπλοκαριστεί.

Η μέθοδος εμφανίστηκε και στον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας, ενώ έχει υιοθετηθεί και από τη Χεζμπολάχ στη σύγκρουσή της με το Ισραήλ.

Η απάντηση του κολομβιανού κράτους

Η κυβέρνηση της Κολομβίας προσπαθεί να περιορίσει την πρόσβαση των ένοπλων ομάδων σε τέτοια μέσα, επιβάλλοντας αυστηρούς περιορισμούς στις εισαγωγές drones.

Παράλληλα, ανακοίνωσε τον Ιανουάριο σχέδιο για μια «αντι-drone ασπίδα» ύψους 1,6 δισ. δολαρίων.

Το σχέδιο περιλαμβάνει εξοπλισμό παρεμβολών συχνοτήτων, καθώς και σταθερά και κινητά συστήματα ανίχνευσης.

Σύμφωνα με τον Πέδρο Σάντσες, ο κολομβιανός στρατός κατάφερε πέρυσι να εξουδετερώσει το 96% των απόπειρων επιθέσεων με drones, είτε μπλοκάροντας τις συχνότητες είτε καταστρέφοντας τις συσκευές.

Ωστόσο, η τεχνολογική προσαρμογή των παράνομων οργανώσεων καθιστά την απειλή όλο και πιο σύνθετη.

Οι Κολομβιανοί βετεράνοι σε ξένους πολέμους

Η Κολομβία έχει μακρά ιστορία στρατιωτών και βετεράνων που πολεμούν σε ξένες συγκρούσεις.

Έχοντας εμπειρία από δεκαετίες εσωτερικού πολέμου, Κολομβιανοί έχουν βρεθεί σε μέτωπα στο Νότιο Σουδάν, στην Υεμένη και στην Ουκρανία.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, έως και 500 Κολομβιανοί έχουν σκοτωθεί στην Ουκρανία μέσα στα τέσσερα χρόνια από την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής.

Ο Ουκρανός αξιωματικός Ταράς Παλιανίτσια αναγνωρίζει ότι οι Κολομβιανοί προσαρμόζονται γρήγορα και αντέχουν σε δύσκολες συνθήκες υπηρεσίας.

«Έχουν αποδείξει την αξία τους στους διοικητές, που πραγματικά τους εκτιμούν», είπε.

Το πολιτικό βάρος στην Κολομβία

Το ζήτημα έχει προκαλέσει αντιδράσεις στην Κολομβία.

Τον περασμένο Οκτώβριο, ο πρόεδρος Γουστάβο Πέτρο υποστήριξε ότι οι Ουκρανοί αντιμετωπίζουν τους Κολομβιανούς «ως κατώτερη φυλή» και κάλεσε όσους πολεμούν ως «τροφή για τα κανόνια» να επιστρέψουν στην πατρίδα.

Η κυβέρνησή του αύξησε τους στρατιωτικούς μισθούς και επικύρωσε τη Σύμβαση του ΟΗΕ του 1989 για τους μισθοφόρους, επιχειρώντας να μειώσει τα κίνητρα συμμετοχής σε ξένες δυνάμεις.

Ο υπουργός Άμυνας χαρακτήρισε την παρουσία Κολομβιανών σε μακρινά μέτωπα «θλιβερή πραγματικότητα», λόγω των υψηλών αμοιβών που προσφέρονται σε σύγκριση με τις συντάξεις τους στην Κολομβία.

Από τη Farc στα νέα δίκτυα βίας

Ο εσωτερικός πόλεμος της Κολομβίας έχει αφήσει πίσω του τεράστιο κόστος.

Η σύγκρουση μεταξύ στρατού, καρτέλ και ανταρτικών οργανώσεων στοίχισε περίπου 450.000 ζωές από το 1958 έως το 2016.

Η μεγαλύτερη ανταρτική οργάνωση, οι Farc, αποστρατεύτηκε το 2016, όμως αρκετές αποσχισθείσες φράξιες συνέχισαν τον πόλεμο κατά του κράτους.

Όλες οι ένοπλες οργανώσεις της χώρας εμπλέκονται σε παράνομες οικονομίες, από τη διακίνηση ναρκωτικών έως την παράνομη εξόρυξη και τους εκβιασμούς.

Η χρήση drones προσθέτει πλέον ένα νέο επίπεδο ισχύος σε αυτά τα δίκτυα.

Το νέο στοίχημα της ασφάλειας

Η βία αυξήθηκε τα χρόνια της διακυβέρνησης Πέτρο, ο οποίος για μεγάλο μέρος της θητείας του επιδίωξε διαπραγματεύσεις με ένοπλες ομάδες στο πλαίσιο του σχεδίου «Ολική Ειρήνη».

Προς το τέλος της τετραετούς θητείας του, ωστόσο, η κυβέρνηση στράφηκε ξανά σε πιο σκληρή γραμμή ασφαλείας.

Την Παρασκευή, ο Πέτρο παραδίδει την προεδρία στον Αμπελάρδο δε λα Εσπριέγια, έναν σκληροπυρηνικό υποστηρικτή της ασφάλειας, ο οποίος έχει υποσχεθεί να χτίσει φυλακές στη ζούγκλα.

Μετά από πρόσφατη επίθεση με drone κατά του στρατού, ο δε λα Εσπριέγια δήλωσε ότι προτεραιότητά του θα είναι η «αποκατάσταση της κρατικής εξουσίας» στις περιοχές που πλήττονται περισσότερο από τη βία.

Το συμπέρασμα

Η Κολομβία αντιμετωπίζει μια νέα στρατηγική απειλή.

Τα καρτέλ και οι ένοπλες ομάδες δεν αρκούνται πλέον σε όπλα, εκρηκτικά και εδαφικό έλεγχο. Αναζητούν τεχνογνωσία από το πιο σύγχρονο πεδίο μάχης του κόσμου: την Ουκρανία.

Η μεταφορά εμπειρίας από τα χαρακώματα της ανατολικής Ευρώπης στη ζούγκλα και στις περιοχές καλλιέργειας κόκας της Κολομβίας μπορεί να αλλάξει ριζικά την ισορροπία ισχύος.

Όπως προειδοποιεί η Ελίζαμπεθ Ντίκινσον, αναπληρώτρια διευθύντρια για τη Λατινική Αμερική στο International Crisis Group, ο όγκος των drones που διαθέτουν αυτές οι ομάδες μπορεί εύκολα να υπερφορτώσει οποιονδήποτε στρατιωτικό ή πολιτικό στόχο.

«Οι ένοπλες δυνάμεις έχουν χάσει πλήρως το μονοπώλιο στον εναέριο χώρο», σημειώνει.

Και αυτό, για μια χώρα που επί δεκαετίες βασιζόταν στην αεροπορική υπεροχή για να αντιμετωπίσει αντάρτες και καρτέλ, αποτελεί τεράστια στρατηγική μεταβολή.