ΠΑΣΟΚ: Τα παρασκήνια της 3ης Σεπτεμβρίου 1974 – Το τυπογραφείο και η γέννηση του πράσινου ήλιου (vid)
Στην Αθήνα του Σεπτεμβρίου του 1974, η ατμόσφαιρα μυρίζει ακόμα φρέσκια μπογιά και καμένο ασφάλτο. Η Χούντα έχει πέσει μόλις λίγες εβδομάδες πριν, η τραγωδία της Κύπρου είναι νωπή και η πολιτική ζωή της χώρας προσπαθεί να βρει τα βήματά της μέσα σε ένα παραλήρημα ελευθερίας.
Το πρωινό της 3ης Σεπτεμβρίου, στο ξενοδοχείο «King Palace» της οδού Πειραιώς και την αίθουσα συνεντεύξεων, γράφεται μια ιστορία που δεν αφορά μόνο την πολιτική, αλλά και την επικοινωνία, το design και την κουλτούρα της εποχής.
Στον πυρετό του τυπογραφείου
Το κείμενο της Διακήρυξης των Ιδρυτικών Αρχών δεν ήταν απλώς ένα πολιτικό μανιφέστο. Ήταν ένα συγγραφικό θρίλερ που διορθωνόταν μέχρι και την τελευταία στιγμή. Ο Ανδρέας Παπανδρέου και οι στενοί του συνεργάτες από το ΠΑΚ συμπλήρωναν, έγραφαν και διέγραφαν παραγράφους πάνω σε προσχέδια.
Όταν το τελικό κείμενο κλείδωσε, η μάχη μεταφέρθηκε στα πιεστήρια. Μέσα στη νύχτα της 2ας προς 3η Σεπτεμβρίου, τα τυπογραφεία δούλευαν στο κόκκινο. Το ζητούμενο ήταν να προλάβουν να τυπωθούν τα πρώτα χιλιάδες φυλλάδια και να μεταφερθούν εγκαίρως στο ξενοδοχείο, πριν τις 12:00 το μεσημέρι, την προγραμματισμένη ώρα της συνέντευξης Τύπου.
Η γέννηση του πράσινου ήλιου
Μέχρι τότε, η πολιτική αισθητική της Ελλάδας κινούνταν ανάμεσα στα αυστηρά μπλε της δεξιάς, τα κόκκινα της αριστεράς και τα παραδοσιακά εθνικά σύμβολα. Η επιλογή του πράσινου χρώματος ήταν μια απόλυτη τομή. Το πράσινο συμβόλιζε την ελπίδα, την αναγέννηση και την οικολογία, έννοιες ολοκαίνουργιες για το ελληνικό πολιτικό σκηνικό.
Ο ήλιος που ανατέλλει, με τις συγκεκριμένες ακτίνες, σχεδιάστηκε στο ατελιέ για να αποδώσει την ιδέα της «ανατολής μιας νέας εποχής». Δεν ήταν ένα βαρύ, παραδοσιακό έμβλημα, αλλά ένα μοντέρνο σύμβολο που μπορούσε εύκολα να αποτυπωθεί σε αφίσες, κονκάρδες και σημαίες. Η πρώτη εκείνη αφίσα, λιτή, με καθαρές γραμμές και το πράσινο να δεσπόζει σε λευκό φόντο, ξέφευγε από τα σκοτεινά και βαριά αισθητικά πρότυπα της επταετίας.
Η ασφυξία της αίθουσας και το μοίρασμα χέρι-με-χέρι
Το μεσημέρι της 3ης Σεπτεμβρίου, η ζέστη στην Αθήνα είναι αποπνικτική. Η αίθουσα του ξενοδοχείου είναι υπερπλήρης. Δημοσιογράφοι, ξένοι ανταποκριτές, νεαλοί αγωνιστές του ΠΑΚ, συνδικαλιστές και φοιτητές στριμώχνονται ανάμεσα σε καλώδια, φακούς και ογκώδεις φωτογραφικές μηχανές. Τα μικρόφωνα στήνονται την τελευταία στιγμή πάνω σε ένα απλό τραπέζι.
Όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου ξεκινά να διαβάζει τη Διακήρυξη, τα πρώτα πακέτα με τα έντυπα φτάνουν στην αίθουσα μέσα σε χαρτοκιβώτια. Η διανομή γίνεται αμέσως, χέρι με χέρι. Άνθρωποι της περιφρούρησης και της νεολαίας παίρνουν στοίβες από τις αφίσες και τα φυλλάδια και βγαίνουν στους δρόμους.
Μέσα σε λίγες ώρες, η Πανεπιστημίου, η Σταδίου και η Ομόνοια γεμίζουν με το νέο σύμβολο. Στα καφενεία, στις στάσεις των λεωφορείων και στα πανεπιστήμια, το πράσινο φυλλάδιο περνά από χέρι σε χέρι σαν «παράνομο» υλικό που μόλις βγήκε στο φως, δημιουργώντας μια αίσθηση αμεσότητας και συμμετοχής.
Το ΠΑΣΟΚ μόλις είχε αρχίσει να γράφει ιστορία…
