Αντέχουν τα μετρητά στην επέλαση των καρτών και του IRIS – Η σύγκριση της Ελλάδας με τις άλλες χώρες
Κάρτες, IRIS και ψηφιακά πορτοφόλια κερδίζουν χρόνο με τον χρόνο όλο και μεγαλύτερο κομμάτι της πίτας των συναλλαγών, αλλά τα μετρητά αρνούνται να παραδώσουν τα όπλα. Μπορεί να έχουν χάσει τον θρόνο του κυρίαρχου μέσου πληρωμής, παραμένουν όμως βαθιά ριζωμένα στην καθημερινότητα καταναλωτών και επιχειρήσεων, με την Ελλάδα μάλιστα να βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες όπου τα χαρτονομίσματα εξακολουθούν να έχουν ισχυρή παρουσία.
Τα στοιχεία έρευνας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τις πληρωμές το 2026 δείχνουν ότι περίπου μία στις πέντε επιχειρήσεις της Ευρωζώνης, ποσοστό 21%, προτιμά να πληρώνεται με μετρητά. Οι χρεωστικές κάρτες βρίσκονται λίγο ψηλότερα, στο 25%, οι πιστωτικές συγκεντρώνουν το 13% των προτιμήσεων και οι συναλλαγές μέσω κινητού, όπως οι άμεσες πληρωμές, το 4%. Το 33% δεν δηλώνει συγκεκριμένη προτίμηση.
Η εικόνα αλλάζει ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης. Στις μικρές επιχειρήσεις με έως εννέα εργαζομένους, μετρητά και χρεωστικές κάρτες δίνουν μάχη στήθος με στήθος, με ποσοστά 22% και 23% αντίστοιχα. Στις μεγάλες επιχειρήσεις, με τουλάχιστον 250 εργαζομένους, η ψαλίδα ανοίγει: μόλις το 17% προτιμά μετρητά έναντι 34% που επιλέγει τις χρεωστικές κάρτες.
Στην ελληνική αγορά τα μετρητά διατηρούν ακόμη ισχυρότερες άμυνες. Περίπου το 25% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων δηλώνει ότι προτιμά να πληρώνεται με μετρητά, έναντι 19% που προτιμά τις χρεωστικές κάρτες και 10% τις πιστωτικές.
Τι ισχύει στην Ευρώπη
Υψηλότερα ποσοστά προτίμησης για τα μετρητά καταγράφονται στη Σλοβακία με 47%, στην Αυστρία με 44%, στη Σλοβενία με 42%, στη Βουλγαρία με 36% και στην Κροατία με 29%. Ακολουθούν Ισπανία και Πορτογαλία με 27% και Λετονία με 26%, ενώ Ιταλία και Κύπρος κινούνται στα ίδια επίπεδα με την Ελλάδα.
Ακόμα πιο χαρακτηριστική είναι η εικόνα όταν το ερώτημα δεν αφορά ποιο μέσο πληρωμής προτιμούν οι επιχειρήσεις αλλά ποιο δέχονται. Στην Ευρωζώνη το 92% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων αποδέχεται πληρωμές με μετρητά, καθιστώντας τα χαρτονομίσματα το πιο ευρέως αποδεκτό μέσο συναλλαγής.
Στην Ελλάδα το ποσοστό εκτοξεύεται στο 99%, όσο και στην Ιταλία, ενώ στην εστίαση και στο λιανεμπόριο η αποδοχή των μετρητών φτάνει το 100%.
Η κυριαρχία αυτή, ωστόσο, δεν θεωρείται δεδομένο ότι θα κρατήσει για πολύ. Και εδώ βρίσκεται ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας: οι ίδιες οι ελληνικές επιχειρήσεις που σήμερα βρίσκονται στην κορυφή της αποδοχής των μετρητών βλέπουν γρήγορη στροφή προς τις ψηφιακές συναλλαγές.
Το 23% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην Ελλάδα εκτιμά ότι σε πέντε χρόνια δεν θα συνεχίσει να δέχεται πληρωμές με μετρητά. Πρόκειται για το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών που εξετάζονται, πίσω από την Κύπρο, όπου το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το εντυπωσιακό 51%. Στην τρίτη θέση βρίσκεται η Βουλγαρία με 18%.
Η στροφή αυτή συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τις επιλογές των ίδιων των πελατών. Σύμφωνα με την ΕΚΤ, το σημαντικότερο κριτήριο για την επιλογή των τρόπων πληρωμής που αποδέχεται μια επιχείρηση είναι η προτίμηση των καταναλωτών, με ποσοστό 26%. Ακολουθούν η ασφάλεια με 22%, η ευκολία διαχείρισης με 15% και η ταχύτητα της συναλλαγής με 10%.
Γιατί αντέχουν τα μετρητά
Τα μετρητά, πάντως, εξακολουθούν να διαθέτουν ισχυρά «χαρτιά». Πρώτο είναι η ιδιωτικότητα. Το 50% των επιχειρήσεων θεωρεί ότι τα μετρητά υπερέχουν σε αυτόν τον τομέα έναντι των άλλων τρόπων πληρωμής, ενώ άλλο 40% τα θεωρεί εξίσου καλά. Ακολουθεί η αξιοπιστία, με το 46% να θεωρεί τα μετρητά καλύτερα και το 38% εξίσου καλά, ενώ στην ταχύτητα των συναλλαγών το 40% τα αξιολογεί ως καλύτερη επιλογή και το 37% ως ισοδύναμη.
Υπάρχει όμως και η άλλη όψη. Ο κίνδυνος λάθους κατά την επιστροφή ρέστων αποτελεί μειονέκτημα για το 32% των επιχειρήσεων, η χαμηλότερη ασφάλεια για το 29% και ο κίνδυνος εσωτερικής απάτης από εργαζομένους ή άλλα πρόσωπα της επιχείρησης για το 20%. Παράγοντες που, σε συνδυασμό με την εξάπλωση των άμεσων ηλεκτρονικών πληρωμών, σπρώχνουν σταδιακά τις επιχειρήσεις προς το πλαστικό και ψηφιακό χρήμα.
Οι Έλληνες επιμένουν στα μετρητά
Ισχυρή παραμένει η σχέση με τα μετρητά και από την πλευρά των Ελλήνων καταναλωτών. Σύμφωνα με προηγούμενη έρευνα της ΕΚΤ, το 2024 ένας στους δύο Έλληνες προτιμούσε να πληρώνει άλλους ιδιώτες με μετρητά. Έκτοτε, η ταχύτατη εξάπλωση του IRIS και άλλων άμεσων ηλεκτρονικών πληρωμών εκτιμάται ότι έχει περιορίσει αισθητά το ποσοστό αυτό.
Τα ΑΤΜ παραμένουν παράλληλα η βασική «πύλη» πρόσβασης των ελληνικών επιχειρήσεων στο φυσικό χρήμα. Το 76% χρησιμοποιεί τα ΑΤΜ ως συνηθέστερο τρόπο πρόσβασης σε μετρητά, ενώ το 62% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων πραγματοποιεί αναλήψεις και το 64% καταθέσεις μετρητών στις τράπεζες.
