ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ: Τι φταίει για τη στεγαστική κρίση – Πώς θα αντιμετωπιστεί
Η αναδιοργάνωση συνολικά της χώρας με πολιτικές εξορθολογισμού της κατανομής του πληθυσμού και των οικονομικών δραστηριοτήτων προκρίνονται ως λύση για την αντιμετώπση του στεγαστικού προβλήματος στη μελέτη του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, με θέμα «Στεγαστικό πρόβλημα και πολιτικές επίλυσής του».
Οι αναλυτές που εκπόνησαν τη μελέτη επισημαίνουν ότι τo στεγαστικό ζήτημα στην Ελλάδα δεν μπορεί να θεωρείται «νέα κρίση» αλλά παράγωγη, καθώς ήδη εξελίσσεται για μια δεκαπενταετία, από την περίοδο δηλαδή της αυστηρής δημοσιονομικής λιτότητας το 2010, και διογκώνεται εφεξής. Οι αιτίες της εντοπίζονται τόσο στην καταστροφή του κεφαλαίου της χώρας (δημοσίου και ιδιωτικού) όσο και στην υιοθέτηση πρακτικών οικονομικής ανάπτυξης που βασίζονται και επεκτείνουν ταυτόχρονα τον οικονομικό συγκεντρωτισμό.
Αξιοσημείωτο είναι ότι, όπως αναφέρεται, μία από τις κρίσιμες πολιτικές αποφάσεις της περιόδου της δημοσιονομικής κρίσης με συνεχιζόμενη αρνητική επίδραση στην πρόσβαση και απόκτηση πρώτης κατοικίας, ήταν η κατάργηση διά νόμου του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ). Η πρωτοβουλία θεμελιώθηκε επίσημα στις ανάγκες δημοσιονομικής εξυγίανσης, ενώ δεν έλειψαν και οι αναφορές σε φαινόμενα διαφθοράς και διασπάθισης των πόρων του Οργανισμού, σημειώνεται.
Η υπερδεκαετής απουσία των υπηρεσιών του Οργανισμού, σε συνδυασμό και με άλλες πολιτικές, συμπίπτει με την πρωτοφανή για τα ελληνικά δεδομένα ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης κατοικιών, προσθέτουν μεταξύ άλλων οι συντάκτες της μελέτης. Η έλλειψη ισορροπίας, η εκρηκτική άνοδος τιμών των ακινήτων, είτε προορίζονται για μίσθωση είτε για αγορά, η ραγδαία αύξηση του παρελκόμενου κόστους στέγασης (λογαριασμοί, συντήρηση κ.τ.λ.), παράλληλα με την μεγάλη συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών, διαμορφώνουν νέα δεδομένα στην ελληνική οικονομία.
Οι παράγοντες όξυνσης του κόστους στέγασης, ιδιαίτερα έντονοι στα μεγάλα αστικά κέντρα, εάν δεν αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά, συνιστούν ευθείες απειλές για την κοινωνική ευημερία ενός όλο και μεγαλύτερου ποσοστού του πληθυσμού, προειδοποιεί το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ.
Αιτίες για τη στεγαστική κρίση
Η έρευνα εντοπίζει δέκα αιτίες στις οποίες αποδίδεται το στεγαστικό πρόβλημα στη χώρα:
- Προσφορά και ζήτηση
- Συγκέντρωση οικονομικής – κοινωνικής δραστηριότητας
- Ενεργειακό κόστος στέγασης
- Κόστος ενοικίου – κόστος ιδιοκατοίκησης
- Φορολογική επιβάρυνση ιδιοκτητών
- Οικιστικός κορεσμός
- Κληρονομικό δίκαιο
- Πιστωτική πολιτική
- Golden Visa
- Υποβαθμισμένες περιοχές
Προτάσεις πολιτικής
Σύμφωνα με τη μελέτη, το στεγαστικό ζήτημα είναι σύνθετο και απαιτεί ένα συνολικό σχεδιασμό πολλών παραγόντων για να επιλυθεί. Οι απαιτούμενες πρωτοβουλίες διακρίνονται σε βραχυπρόθεσμες, για την αντιμετώπιση των άμεσων εκφάνσεων της στεγαστικής κρίσης και σε μακροπρόθεσμες, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το δικαίωμα στη στέγη και δη στην αξιοπρεπή στέγαση δεν θα αμφισβητείται, δεν θα αποτελεί ζητούμενο αλλά κεκτημένο της ελληνικής κοινωνίας.
Οι όποιες προτάσεις πολιτικών υιοθετηθούν θα πρέπει υποχρεωτικά να συνοδεύονται από συγκεκριμένους στόχους και μετρήσιμους δείκτες ώστε να καλύπτεται ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών ομάδων, να εντοπίζονται έγκαιρα αποκλίσεις από τους στόχους, να αυξηθεί το δυνατόν συντομότερα η προσφορά ακινήτων ώστε να επέλθει μια ισορροπία του κόστους αγοράς ή ενοικίασης σε ανεκτά επίπεδα. Ως οδηγός ικανοποίησης των παραπάνω κατευθύνσεων θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν τόσο η τεχνογνωσία ETHOS, όσο κυρίως και υποδείγματα άλλων χωρών του ΟΟΣΑ, όπως η Αυστρία ή η Ολλανδία όπου οι «κοινωνικές κατοικίες» φθάνουν το 20% του διαθέσιμου συνολικού αποθέματος κατοικιών, ενώ στην Ελλάδα οι αντίστοιχες υποδομές κατοικιών δεν ξεπερνούν το 1%.
Η φορολογία οφείλει να συνδεθεί με την αρχή του «δικαιώματος στη στέγη», έτσι ώστε να μην επιβαρύνονται υπέρμετρα οι ιδιοκτήτες μιας κύριας κατοικίας, να προκύπτουν ελαφρύνσεις για ενοικιαστές κύριας κατοικίας, αλλά και να αναπτυχθεί μια δέσμη αντικινήτρων για την αποτροπή της επί μακρόν διατήρησης εκτός αγοράς κατάλληλων για κατοικία ακινήτων ή για την επίσπευση της αποκατάστασης μη κατάλληλων ακινήτων τα οποία είτε είναι σε θέση να αξιοποιηθούν ως κατοικίες είτε μπορούν να αντικατασταθούν από νέα κτίρια κατοικίας.
Στις βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις περιλαμβάνονται: πρώτον, η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών με συγκεκριμένες νομοθετικές πρωτοβουλίες για το ενεργειακό κόσος, τη φορολογική πολιτική, το κληρονομικό δόκαιο, τη χρηματοπιστωτική πολιτική, δεύτερον, αποσύνδεση της ακίνητης περιουσίας από την άδεια παραμονής και τρίτον, η επιτάχυνση της δικαιοσύνης και των αδειοδοτικών διαδικασιών.
Στις μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις επισημαίνονται: η αποκέντρωση της οικονομικής δραστηριότητςα και αναβάθμιση κοινωνικών υποδομών, συγκοινωνίες, υποδομές, η πολιτική κατεδαφίσεων, τα κίνητρα μετεγκατάστασης.
Ζήτημα οργάνωσης συνολικά της χώρας
Συμπερασματικά επισημαίνεται ότι η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης αλλά και πολλών από τις διαχρονικές ή σύγχρονες παθογένειες της ελληνικής οικονομίας είναι ζήτημα οργάνωσης συνολικά της χώρας.
Η ορθολογική οργάνωση και η μέγιστη δυνατή βελτίωση κοινωνικών και οικονομικών δεικτών μπορεί να προκύψει από την κατάλληλη αξιοποίηση όλων των δυνατοτήτων και όλων των περιοχών της χώρας, χωρίς όμως να διακυβεύεται ένα από τα κύρια πλεονεκτήματα της Ελλάδας, το φυσικό της περιβάλλον.
Η αντιμετώπιση απλώς των εκφάνσεων κάθε κρίσης, έχει ως αποτέλεσμα την μερική άμβλυνση της έντασης και την μεταφορά των προβλημάτων προς επίλυση στο μέλλον.
