Στο μικροσκόπιο νέας μελέτης για το ασφαλιστικό η έξοδος στη σύνταξη την πενταετία 2020-2025
Στο μικροσκόπιο της νέας μελέτης για το ασφαλιστικό μπαίνει η μεγάλη έξοδος των ασφαλισμένων για σύνταξη στην πενταετία 2020-2025, οι μέσες ηλικίες των ασφαλισμένων κατά τη συνταξιοδότηση αλλά και τα οικονομικά στοιχεία όλων των επιμέρους ταμείων του ΕΦΚΑ. Στην πενταετία 2020-2025 καταγράφεται η μεγαλύτερη έξοδος στη σύνταξη των τελευταίων δεκαετιών με 1.186.035 συνταξιοδοτήσεις από τον ΕΦΚΑ με αναλογία περίπου κατά 65% σε συντάξεις γήρατος 17% σε συντάξεις λόγω θανάτου και 18% σε συντάξεις αναπηρίας.
Ανά έτος το 2020 απονεμήθηκαν 175.705 νέες συντάξεις, το 2021 ήταν 212.151 (ρεκόρ 5ετίας), το 2022 οι νέες συνταξιοδοτήσεις έφτασαν στις 190.368, το 2023 ανήλθαν σε 197.228 και το 2025 απονεμήθηκαν 199.450 συντάξεις. Για φέτος ίσως ξεπεραστεί το ρεκόρ του 2021 καθώς στο πρώτο εξάμηνο οι αιτήσεις συνταξιοδότησης ξεπέρασαν τις 100.000 και όπως όλα δείχνουν στο τέλος της χρονιάς θα είναι πάνω από τις 200.000.
Το αν και κατά πόσο οι αθρόες συνταξιοδοτήσεις θα επηρεάσουν τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού θα εξαρτηθεί από το αν η αύξηση των συνταξιοδοτικών δαπανών θα υπερβεί το 2,5% του ΑΕΠ που είναι το όριο της ετήσιας αύξησης των δαπανών για συντάξεις και αποτελεί την ρήτρα για την μακροχρόνια επάρκεια των συντάξεων. Για να μην παραβιαστεί το 2,5% θα πρέπει να υπάρξουν μέτρα συγκράτησης της συνταξιοδοτικής δαπάνης με πρώτο την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.
Τα στοιχεία που ζητήθηκαν από την Αναλογιστική Αρχή για την νέα μελέτη από το υπουργείο Εργασίας και τον ΕΦΚΑ αφορούν στα πληθυσμιακά και ποσοτικά δεδομένα της κύριας και επικουρικής ασφάλισης και ειδικότερα:
– Χορήγηση στοιχείων νέων κύριων συντάξεων ΕΦΚΑ για τα έτη 2020 έως 2025.
– Στοιχεία νέων συνταξιούχων για μέση ηλικία συνταξιοδότησης.
– Οικονομικά και στατιστικά στοιχεία απολογιστικά για τα έτη 2023-2025 και πρόβλεψη 2026 για το σύνολο των φορέων κύριας και επικουρικής ασφάλισης, όπως και για κάθε έναν από τους τομείς του ΕΦΚΑ ξεχωριστά, ήτοι για ΙΚΑ, Δημόσιο, ΟΓΑ, ΝΑΤ, ΕΤΑΑ, ΟΑΕΕ, ΟΑΠ-ΔΕΗ, ΕΤΕΑΕΠ, και ΛΕΠΕΤΕ (λογαριασμός επικούρησης Εθνικής τράπεζας).
– Στοιχεία ενεργών ασφαλισμένων για τους φορείς κύριας ασφάλισης ΟΑΕΕ, ΟΓΑ, ΙΚΑ, Δημόσιο, ΔΕΗ, ΕΤΑΑ.
– Στοιχεία εκκρεμών συντάξεων ΕΦΚΑ με ημερομηνία αποτίμησης 31.12.2025.
– Αναλυτικά στοιχεία μητρώου συντάξεων κύριας ασφάλισης του ΕΦΚΑ με διατάξεις του Ν. 4387/2016.
Η μελέτη εκπονείται στο πλαίσιο της υποχρέωσης που έχει η Ελλάδα να πραγματοποιεί ανά διετία μελέτη για τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος και να την υποβάλλει στο Ageing Working Group της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η νέα αξιολόγηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς θα συνεκτιμήσει τις δημογραφικές εξελίξεις, τη γήρανση του πληθυσμού, τη μαζική έξοδο ασφαλισμένων προς τη σύνταξη αλλά και τις προβολές για τις μελλοντικές συνταξιοδοτικές δαπάνες.
Η τελευταία αναλογιστική μελέτη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής, που ολοκληρώθηκε το 2024, είχε ήδη αποτυπώσει την προοπτική αύξησης των ορίων ηλικίας κατά περίπου 1,5 έτος εξαιτίας της σύνδεσής τους με την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής μετά το 65ο έτος. Η εφαρμογή αυτής της αλλαγής είχε αρχικά προγραμματιστεί για την περίοδο 2027-2030. Ωστόσο, το υπουργείο Εργασίας ανέβαλε την ενεργοποίησή της, καθώς μετά την πανδημία δεν διαπιστώθηκε ουσιαστική αύξηση του προσδόκιμου ζωής μετά το 65ο έτος.
Έτσι, η επανεξέταση του ζητήματος μετατέθηκε, εκτός απροόπτου, για το 2030. Παρά την πίεση που δημιουργεί η δημογραφική γήρανση, η προηγούμενη αναλογιστική μελέτη κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα παραμένει δημοσιονομικά βιώσιμο. Οι προβολές έδειχναν ότι η συνταξιοδοτική δαπάνη υποχωρεί σταδιακά από το 14,5% στο 12% του ΑΕΠ τις επόμενες δεκαετίες. Η βιωσιμότητα αυτή, όμως, συνδέεται άμεσα με την εφαρμογή παραμετρικών αλλαγών, κυρίως με τη σταδιακή αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.
Με βάση τα σενάρια της τελευταίας αναλογιστικής μελέτης, το όριο ηλικίας για σύνταξη με 40 έτη ασφάλισης, που σήμερα είναι το 62ο έτος, θα ανέβαινε στα 63,5 έτη το 2030, στα 64,5 το 2040, στα 65,5 το 2050, στα 66,7 το 2060 και στα 67,5 έτη έως το 2070, εφόσον ενεργοποιηθεί πλήρως ο μηχανισμός σύνδεσης με το προσδόκιμο ζωής.
Ανάλογη θα ήταν και η εξέλιξη για τη σύνταξη γήρατος με 15 χρόνια ασφάλισης. Το σημερινό όριο των 67 ετών θα μπορούσε να αυξηθεί στα 68 έτη και 5 μήνες το 2030, στα 69 έτη και 5 μήνες το 2040, στα 70,5 έτη το 2050, στα 71,7 έτη το 2060 και να φθάσει στα 72,5 έτη έως το 2070.
Η νέα μελέτη αναμένεται πλέον να αποτυπώσει εάν οι δημογραφικές εξελίξεις της τελευταίας διετίας, η πορεία του προσδόκιμου ζωής μετά την πανδημία, αλλά και η πρωτοφανής έξοδος άνω του 1,18 εκατ. ασφαλισμένων προς τη σύνταξη την περίοδο 2020-2025 μεταβάλλουν τις προβλέψεις για το ασφαλιστικό. Τα συμπεράσματά της θα αποτελέσουν τον βασικό οδηγό για τις αποφάσεις που θα ληφθούν μετά το 2030 σχετικά με τα όρια ηλικίας και τη μακροχρόνια σταθερότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος.
