Το ψηφιακό ευρώ και ο τρόπος που αλλάζει την καθημερινότητα
Εφόσον τα πράγματα πάνε σύμφωνα με το πλάνο που έχει αποφασιστεί, η κυκλοφορία του ψηφιακού ευρώ θα είναι το 2029, αποκάλυψε η υποδιοικήτρια της Τράπεζας της Ελλάδος Χριστίνα Παπακωνσταντίνου.
Μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό ΕΡΑ 5 «Φωνή της Ελλάδας» και στην εκπομπή «Η Ελλάδα στον κόσμο» εκτάκτως με τον δημοσιογράφο Δημήτρη Κοντογιάννη η κυρία Παπακωνσταντίνου ανέλυσε το πλαίσιο λειτουργίας του ψηφιακού ευρώ και στην Ελλάδα.
Ακολουθεί ο διάλογος για το ψηφιακό ευρώ:
Δ. ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗΣ: Θα ήθελα να έρθουμε λίγο στο ψηφιακό ευρώ. Θα θέλατε λίγο να μας πείτε πού βρισκόμαστε σήμερα;
Χ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Ναι, βεβαίως. Θα πρέπει να πω πρώτα απ’ όλα, ίσως θα είναι χρήσιμο να κάνουμε μια μικρή αναφορά στο τι ακριβώς είναι το ψηφιακό ευρώ.
Δ. ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗΣ: Σωστά. Τι είναι ακριβώς;
Χ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Το ψηφιακό ευρώ είναι ουσιαστικά χρήμα κεντρικής τράπεζας σε ψηφιακή μορφή. Δηλαδή είναι χρήμα σε ψηφιακή μορφή, το οποίο θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα μετρητά. Δεν θα τα αντικαθιστά, θα δίνει μια άλλη επιλογή.
Δ. ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗΣ: Εναλλακτική μορφή, θα λέγατε;
Χ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Εναλλακτική μορφή. Δηλαδή άλλη μια επιλογή που θα έχουμε ως πολίτες όταν χρησιμοποιούμε ευρώ. Άρα δηλαδή έχει την ιδιότητα νόμιμου χρήματος, είναι χρήμα το οποίο υπάρχει σε μια διαφορετική μορφή, είναι εύκολα προσβάσιμο, παρέχει την ίδια προστασία ιδιωτικότητας των συναλλαγών που παρέχουν και τα μετρητά, και έχει απόλυτη ασφάλεια.
Έχει δε το εξής καινοτόμο χαρακτηριστικό: το ότι θα διασφαλιστεί ότι θα είναι διαθέσιμο μέσω της λειτουργίας και εκτός σύνδεσης, αυτό που λέμε offline.
Και κάτι που επίσης είναι πάρα πολύ σημαντικό: ουσιαστικά αποτελεί μια πανευρωπαϊκή λύση πληρωμών, δηλαδή έρχεται και συμβάλλει στη διατήρηση της νομισματικής κυριαρχίας της ζώνης του ευρώ και τελικά στην ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Μειώνοντας την εξάρτηση, ξέρετε, από μη ευρωπαίους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών.
Δ. ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗΣ: Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που γνωρίζουμε, η πιλοτική εφαρμογή του αναμένεται να ξεκινήσει το 2027. Πότε εκτιμάτε ότι το ψηφιακό ευρώ θα είναι πλήρως διαθέσιμο στην καθημερινότητα των Ευρωπαίων πολιτών; Και ποιος είναι ο ρόλος της Τράπεζας της Ελλάδος σε αυτήν την προετοιμασία;
Χ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Εφόσον τα πράγματα πάνε σύμφωνα με το πλάνο που έχει αποφασιστεί, η κυκλοφορία θα είναι το 2029. Απαραίτητη προϋπόθεση, βεβαίως, είναι η ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας. Ο σχετικός κανονισμός βρίσκεται αυτή τη στιγμή υπό διαπραγμάτευση και η διαδικασία βρίσκεται στο τελικό της στάδιο, καθώς αναμένεται η ολοκλήρωση των τριλόγων, δηλαδή των προβλεπόμενων διαπραγματεύσεων μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Επομένως, η νομοθετική διαδικασία βαίνει προς ολοκλήρωση. Τον Οκτώβριο του 2025 ολοκληρώθηκε και η προπαρασκευαστική φάση από την πλευρά του ευρωσυστήματος. Διήρκησε ακριβώς δύο χρόνια. Μάλιστα θα ήθελα να θυμίσω ότι η έναρξη αυτής της προπαρασκευαστικής φάσης είχε αποφασιστεί τον Οκτώβριο του 2023 στην Αθήνα, όταν είχε συνεδριάσει το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ εδώ. Ολοκληρώθηκε λοιπόν εντός χρονοδιαγράμματος και το Ευρωσύστημα αποφάσισε να προχωρήσει στην επόμενη φάση του έργου, το οποίο περιλαμβάνει επιπρόσθετες τεχνικές εργασίες.
Δεν θα υπάρχει απόφαση για την έκδοση του ψηφιακού ευρώ αν πρώτα δεν ολοκληρωθεί ο κανονισμός σχετικά με τη θέσπισή του. Το πιλοτικό πρόγραμμα, όπως πολύ σωστά είπατε, θα ξεκινήσει το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Αυτό ουσιαστικά είναι μια άσκηση που θα κάνει το Ευρωσύστημα για να αξιολογήσει τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει στην πράξη το ψηφιακό ευρώ. Και εκεί θα συμμετέχουν και μέλη του προσωπικού των κεντρικών τραπεζών.
Εδώ είναι και ο ρόλος όλων μας, όπως αναφέρατε, για να στέλνουν μεταξύ τους χρήματα και να πληρώνουν επιλεγμένους εμπόρους που είναι συνδεδεμένοι με τις κεντρικές τράπεζες. Και σε αυτήν την πιλοτική φάση έχει δηλωθεί συμμετοχή από αριθμό, νομίζω 36 παρόχων υπηρεσιών πληρωμών από την Ευρωζώνη.
Έχουμε και από την Ελλάδα δύο τράπεζες, μάλλον τρεις τράπεζες, δύο συστημικές και μια μικρότερη: η Πειραιώς, η Εθνική και η Συνεταιριστική Χανίων. Άρα υπάρχει, ξέρετε, πολύ μεγάλη επιτάχυνση και του έργου και όλων των ενεργειών και δράσεων που πρέπει να γίνουν για την ολοκλήρωση της υιοθέτησης του ψηφιακού ευρώ.
Δ. ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗΣ: Τι ποσότητα ψηφιακών ευρώ θα μπορεί να έχει ο κάθε πολίτης στο ψηφιακό του πορτοφόλι; Και γιατί κρίνεται απαραίτητο, τουλάχιστον από ό,τι γνωρίζουμε, να υπάρχει ένα ανώτατο όριο προκειμένου να προστατευθεί η σταθερότητα του εμπορικού τραπεζικού συστήματος;
Χ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Ναι, σωστά αναφέρετε. Προβλέπεται από τα νομοθετικά κείμενα η θεσμοθέτηση ενός ανώτατου ορίου στο υπόλοιπο, που θα βρίσκεται ανά πάσα στιγμή στο ψηφιακό μας πορτοφόλι, στο πορτοφόλι του ψηφιακού ευρώ. Αυτό γιατί θεωρείται σκόπιμο να αποτραπεί η αποθήκευση ποσών μέσω του ψηφιακού ευρώ.
Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι θα υπάρχει ποσοτικό όριο ως προς τη χρήση του ψηφιακού ευρώ για πληρωμές. Το ποιο ύψος θα έχει αυτό το ποσό που θα μπορούμε κάθε φορά να έχουμε στο πορτοφόλι μας, θα προσδιοριστεί σε μετέπειτα χρόνο, με μια διαδικασία που θα προβλεφθεί από το ίδιο το νομοθετικό κείμενο και βεβαίως πολύ πριν από την έκδοση του ψηφιακού ευρώ.
Δ. ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗΣ: Έχει αναφερθεί το ποσό των 3.000 ευρώ, αν θυμάμαι καλά.
Χ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Είναι μία από τις προτάσεις, αλλά το τελικό ποσό δεν έχει πλήρως αποφασιστεί ακόμα.
Δ. ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗΣ: Έχει αναφερθεί επίσης ότι το ψηφιακό ευρώ θα φέρει μηδενικές χρεώσεις στις συναλλαγές μεταξύ ιδιωτών. Αλλά πώς θα διασφαλίζεται ταυτόχρονα η προστασία των προσωπικών δεδομένων των χρηστών; Ένα ζήτημα που απασχολεί έντονα την κοινή γνώμη.
Χ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Η προστασία της ιδιωτικότητας των συναλλαγών είναι απόλυτα κατοχυρωμένη και νομοθετικά και ουσιαστικά. Και όπως είπατε πολύ σωστά, δεν θα υπάρχει χρέωση για τους πολίτες από τη χρήση του.
Είναι ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που κάνουμε την ανάληψη των μετρητών και τα χρησιμοποιούμε για τις συναλλαγές μας. Και ακριβώς αυτή η ομοιότητα, η αντιστοιχία μάλλον, με τα μετρητά έχει να κάνει και με το όριο που κάθε φορά μπορούμε να έχουμε και σαν μετρητά στο πορτοφόλι μας.
Η ασφάλεια και η προστασία είναι απόλυτα κατοχυρωμένες. Η ΕΚΤ και το Ευρωσύστημα δεν θα μπορούν να ταυτοποιήσουν, ή να εντοπίσουν τις αγορές που θα κάνουμε από τα στοιχεία πληρωμής που θα λαμβάνουν. Και μάλιστα, θα έλεγα ότι, αυτό που ανέφερα και πριν, η δυνατότητα του ψηφιακού ευρώ να λειτουργεί και εκτός σύνδεσης θα εγγυάται ένα πολύ ουσιαστικό επίπεδο προστασίας της ιδιωτικής ζωής, συγκρίσιμο με εκείνο των μετρητών.
