Μ. Παρασκευή: Γιατί δεν πρέπει να κάνουμε δουλειές και γιατί δεν κάνει να φιλιόμαστε (vid)
Η Μεγάλη Παρασκευή, ημέρα πένθους και περισυλλογής για τη χριστιανοσύνη, συνοδεύεται στην Ελλάδα από μια πληθώρα εθίμων, τα οποία, διαποτισμένα από λαϊκή ευλάβεια και θρησκευτικό σεβασμό, αποτυπώνουν τη βαθιά σχέση του λαού με τη μνήμη των Παθών του Χριστού.
Με οδηγό την παράδοση και τη συμβολική δύναμη του μύθου, κάθε γωνιά της χώρας βιώνει τη μέρα αυτή με τρόπο μοναδικό και ουσιαστικό.
Ημέρα σιωπής και αποχής από κάθε βιοτική μέριμνα
Σύμφωνα με μια παλαιά αφήγηση, όταν η Παναγία καθόταν στην «παρηγοριά», ακούστηκε η φράση: «Ποιος είδε γιο στο σταυρό και μάνα στο τραπέζι;», για να απαντήσει: «Μονάχα κάθομαι στην παρηγοριά για να παρηγορηθούν όλες οι μανάδες».
Η παράδοση ορίζει τη μέρα ως ημέρα απόλυτης νηστείας – σε ορισμένες περιοχές, όπως η Κορώνη, αποφεύγεται κάθε τροφή. Στην Κρήτη, πίνουν ξύδι ή ζουμί από βρασμένα σαλιγκάρια, ως ένδειξη συμμετοχής στη χολή που δόθηκε στον Εσταυρωμένο. Παράλληλα, εργασίες και θόρυβοι αποφεύγονται αυστηρά: «Μάστορης-ξεμάστορης καρφί δε καρφώνει», λέει η λαϊκή ρήση.
Το στολισμένο πένθος και τα έθιμα του Επιταφίου
Οι γυναίκες και οι νέες κοπέλες αναλαμβάνουν να στολίσουν τον Επιτάφιο με ανοιξιάτικα άνθη – βιολέτες, μενεξέδες, τριαντάφυλλα – φτιάχνοντας στεφάνια και γιρλάντες. Το μεσημέρι, πραγματοποιείται το προσκύνημα, όπου οι γυναίκες και τα παιδιά περνούν από κάτω «για να πάρουν την ευλογία του».
Το βράδυ, η περιφορά του Επιταφίου αποτελεί κορύφωση της τελετουργίας, ενώ σε μέρη όπως η Μεσσηνία και η Ύδρα, φωτιές καίνε τον “Ιούδα” και πραγματοποιούνται δέησες μέσα στη θάλασσα για τους θαλασσοδαρμένους.
Στη Μακεδονία, οι κάτοικοι στολίζουν την είσοδο του σπιτιού με εικόνα του Χριστού, λουλούδια, κεριά και λιβάνι, ενώ ένα πιάτο με φυτρωμένη φακή ή κριθάρι συμβολίζει την ελπίδα της Ανάστασης.
Τα λεγόμενα «Χριστολούλουδα», δηλαδή τα άνθη του Επιταφίου, θεωρούνται θαυματουργά φυλακτά, και συχνά, κάποιοι τα παίρνουν κρυφά στο τέλος της πομπής, πιστεύοντας ότι φέρνουν ευλογία και καλοτυχία.
